نوشته شده توسط : مسیب رضایی

 با نزدیک شدن ایام امتحانات دانش آموزان، استرس و اضطراب همه اعضای خانواده بیشتر می شود. به طور کلی امتحان اعم از امتحانات مدرسه، کنکور، دانشگاه و حتی امتحان رانندگی دلهره و اضطراب به همراه دارد. امروزه رقابت بین دانش آموزان و مقایسه آنان با همسالان دانش آموزان و والدین را دچار استرس می کند. برای موفقیت در امتحان به همکاری والدین و برنامه ریزی درست، تغذیه مناسب، استراحت کافی و آرامش محیطی نیاز است. به منظور آگاهی بیشتر از نکات تغذیه ای هنگام امتحانات با دکتر موسی صالحی متخصص تغذیه و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفت وگو کردیم. وی می گوید: بحث امروز ما درباره تغذیه دانش آموزان در ایام امتحانات است که بیشتر وقت خود را صرف مطالعه دروس می کنند و بر اساس آن باید امتحان بدهند. در این ایام استرس دانش آموز بالا می رود و وقت بیشتری را صرف مطالعه می کند. بنابراین دانش آموز به انرژی بیشتری نیاز دارد.

استرس دانش آموزان

وی به راهکار مناسب برای کاهش استرس اشاره می کند و می گوید: ابتدا باید برای دانش آموزان شرایط محیطی به گونه ای فراهم شود که استرس دیگری به استرس های او اضافه نشود. به عنوان مثال اگر با آمدن میهمان به خانه شلوغی و سر و صدایی ایجاد شود که مانع درس خواندن دانش آموز شود، استرس وی شدت خواهد گرفت یا اگر دانش آموز مجبور شود در میهمانی های خانوادگی حضور یابد، استرس کمبود وقت برای درس خواندن بر نگرانی هایش اضافه می شود. توصیه می شود، والدین برنامه های متفرقه خود را در این ایام بر اساس برنامه های امتحانی فرزندان تنظیم کنند و بحث های خانوادگی را که به تشنج در محیط خانه منجر می شود کم کنند و محیط را آرام نگاه دارند تا دانش آموز بتواند در آرامش کامل درس بخواند و انرژی که از طریق غذا دریافت کرده است صرف بهتر فهمیدن و تجزیه و تحلیل مسائل کند نه مشکلات جانبی که احتمالا خانواده برایش به وجود آورده است. از مسائل استرس زای دیگر در ایام امتحانات، نداشتن برنامه ریزی خود دانش آموز برای به انتها رساندن درس ها ست. او با نگاه کردن به حجم کتاب و این احساس که نمی تواند طی ۲۴ساعت آینده کتاب درسی را به طور کامل مطالعه کند، دچار استرس می شود. با بالارفتن استرس میزان نیاز او به انرژی بیشتر می شود بنابراین نوع غذای او هم باید متفاوت باشد. بهترین کمک خانواده ها به دانش آموزان کمک در برنامه ریزی درسی است. به عنوان مثال مطالعه کتاب درسی را به ساعت های مختلف تقسیم کنند و برای به آخر رساندن مطالب یا جزوه متناسب با زمان باقی مانده تا زمان امتحان برنامه ریزی کنند. به گونه ای که با به پایان رساندن کتاب، دانش آموز با خیال راحت بخوابد. وقتی دانش آموز ببیند که تا آخر شب وقتی نمانده و او هنوز موفق نشده است درس ها را به طور کامل مرور کند، دچار استرس شدیدی می شود. در فصل امتحانات والدین باید به منظور کاهش استرس و افزایش انرژی به تغذیه مناسب دانش آموز رسیدگی کنند.

برای دیدن بقیه مطلب به ادامه مطلب بروید.

ساعت خواب

مهم ترین موضوع پس از تنظیم روابط خانوادگی و برنامه ریزی درسی دانش آموز، بررسی ساعت خواب و بیداری است. درس خواندن تا دیروقت باعث می شود فرد پس از دادن امتحان احساس خستگی مفرط کند و مجبور شود تمام روز را بخوابد تا برای مطالعه امتحان بعدی انرژی کافی کسب کند. نتیجه این است که دانش آموز بیشتر ساعت روز را در خواب به سر می برد و شب ها بیدار می ماند. به هم ریختن ساعت خواب فرد باعث اختلال متابولیسم داخلی بدن می شود. با جابه جایی ساعت صبح و شب متابولیسم بدن، هورمون های ترشحی و آنزیم های بدن نیز به هم می ریزد و در سیستم گوارشی مشکل ایجاد می شود و زمینه ابتلا به زخم معده و ورم روده به وجود می آید و در زمان کوتاهی به عنوان مثال مدت ۲ هفته سیستم بدن چنان به هم می ریزد که دیگر مغز فعالیت اولیه اش را ندارد، فرد همیشه احساس خستگی می کند و درک مطالب برای او سخت می شود و این درست زمانی رخ می دهد که باید نتیجه یک سال تلاش و درس خواندن را با امتحان دادن، پس دهد. بنابراین خانواده ها باید به متابولیسم بدن که یک روند طبیعی است و به سیستم روز و شب وابسته است اهمیت دهند. افراد شب کار که در شب استراحت کافی نمی کنند، بدنشان به خوبی افرادی که ساعات کارشان در روز است کارآیی ندارد و به همین دلیل نیاز به استراحت و مرخصی بیشتری دارند. این افراد مجبور به تحمل این شرایط هستند، اما درباره دانش آموزان این اجبار وجود ندارد و تنها برنامه ریزی نامناسب باعث ایجاد این شرایط می شود و باید به این روند اشتباه خاتمه داد. والدین باید تلاش کنند مانع از این عادت نادرست (صبح خوابیدن و شب درس خواندن) شوند. از این طریق از بروز بسیاری از ناراحتی ها از جمله بیماری های قلبی، کبد، دستگاه گوارشی و کلیه جلوگیری می شود.دکتر صالحی تاکید می کند: تنظیم برنامه های مطالعاتی باید براساس روند طبیعی باشد یعنی روز که طبیعت بیدار است، ما هم با آن بیدار باشیم، کار و مطالعه کنیم. شب که طبیعت خواب است باید بخوابیم تا بدن ما درست کار کند و برای تحلیل و تجزیه مطالب درسی یا پیشرفته دانشگاهی کم نیاوریم.

رژیم غذایی

رعایت نکردن رژیم غذایی متناسب با شرایط بی گمان مشکل ساز خواهد شد. در ایام امتحانات غذا باید از حدود ۳۰درصد از میوه های شیرین تامین شود چون میوه های شیرین هم حاوی گلوکز و هم حاوی بعضی از قندها و فیتوکمیکال ا و آنتی اکسیدان هاست این مواد به کارآیی سلول های مغزی کمک می کند.بنابراین قندهای آزاد، فیتوکمیکال ها و آنتی اکسیدان ها که در میوه هایی مانند انگور سیاه، انجیر سیاه، آلو سیاه، گلابی، خربزه، هندوانه یا میوه خشک وجود دارد، برای کارآیی مغز در درک، فهم و تجربه و تحلیل مطلب بسیار مفید است.در پخت غذا نیز باید دقت کرد هر چه غذا در دمای بالاتری تهیه شود مانند کباب روی زغال، کباب روی شعله گاز یا سرخ کردن مواد در روغن و در دمای بالا باعث مشکلاتی در هضم غذا می شود و این مشکلات باعث بروز اختلالات در دستگاه ها و سلسله اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک می شود و سلسله اعصاب را با مشکل مواجه می کند. در این شرایط فرد از نظر فهم مطالب و تجزیه و تحلیل آن دچار مشکل می شود. بنابراین باید افراد از خوردن غذاهایی که در دمای بالا درست شده است صرف نظر و غذاهای آب پز یا بخارپز را میل کنند.نکته دیگری که این متخصص به آن اشاره می کند مصرف سبزی های برگ دار سبز است. سبزی  هایی که حاوی آنتی اکسیدان های فراوان است. آنتی اکسیدان ها در تجزیه و تحلیل فعالیت های مغزی و سلول عصبی بسیار موثر است. این نوع سبزی ها باید به رژیم غذایی روزانه دانش آموزان افزوده شود. وی در ادامه درباره میان وعده ها می گوید: میان وعده های دانش  آموز پس از خوردن صبحانه و رفتن به جلسه امتحان باید به اندازه صبحانه باشد و نه یک بیسکویت و چای شیرین، زیرا این میان وعده به اندازه صبحانه اهمیت دارد. زمانی که دانش آموز در منزل است و مشغول درس خواندن است هر ساعت یک بار باید موادی مانند مویز، انگور، خرما و کشمش مصرف کند. این مواد مستقیم گلوکز مغز را تامین می کند. نوشیدنی هایی که در ایام امتحانات بسیار توصیه می شود آب، آب میوه و شربت هایی است که دارای آب لیمو باشد مانند به لیمو، به یا شربت عسل. اگر قرار است برای میان وعده شیر نوشیده شود، شیر عسل یا شیر و شیره خرما توصیه می شود تا آب بدن و گلوکز فرد تامین شود. باید به یاد داشت که مصرف حداقل ۶لیوان آب در روز ضروری است.

 

به نقل از روزنامه ی خراسان  شماره ی ۲۸ اردیبهشت 


تاریخ انتشار : چهارشنبه 14 دی‌ماه سال 1390 | نظرات (0)